იურიდიული ტერმინების შესახებ ქართულ ჟესტურ ენაში
საკვანძო სიტყვები:
ტერმინოლოგია, იურიდიული ტერმინოლოგია, ქართული ჟესტური ენაანოტაცია
ქართულ ჟესტურ ენაში საკმაოდ მწვავედ დგას ტერმინთა წარმოების საკითხი. პრობლემა უკავშირდება სოციალურ და ადმინისტრაციულ თემებს. ერთის მხრივ, ახალ რეალობას მოაქვს ახალი აუცილებლობები, როდესაც ენა ვალდებულია და იძულებულიც ხდება, თვალი
გაუსწოროს ახალ რეალობას. მეორე მხრივ, საქართველოში ყრუთა თემის განათლების საკითხი ჯერ კიდევ პრობლემურია და ეს ჩამორჩენა აისახება ყველა მიმართულებით. განსაკუთრებული
პრობლემები წარმოიქმნება ენობრივ ქსოვილზე ძალადობით. ფსევდოაკადემიური აქტივობები სერიოზულ ზიანს აყენებს ქართული ჟესტური ენის ლექსიკურ ფონდს.
ჟესტურ ენაში ტერმინთა წარმოება შესაძლებელია სამი გზით:
1. დაქტილური წარმოებით, რაც მოიაზრებს ტერმინის დაქტილებით გადმოცემას და ეს საკმაოდ გავრცელებულია მრავალ ჟესტურ ენაში.
2. ჟესტმოქმედებითი ტერმინშემოქმედებითი პროცესი გულისხმობს ჟესტური ტერმინების შექმნას. ამ დროს გასათვალისწინებელია ჟესტის პარამეტრების დახვეწილობა და შესაბამისობა. აუცილებელია ნავიგაციის ანუ კინეტიკური დინამიკის მოთხოვნების დაკმაყოფილება
და ხელის კონფიგურაციის მისაღები ფორმის შერჩევა. ამ დროს აუცილებლად გასათვალისწინებელია არსებული პასპორტიზებული სიტყვა-ჟესტებისა და ენის ლექსიკური ფონდის მონაცემები.
3. ჟესტური ტერმინების შექმნის მესამე ფორმაა კომპოზიციური წარმოება, რაც მოიაზრებს ლექსიკურად ახლომდგომი ერთეულების გამოყენებას და ამ ტიპის ერთეულების შეერთებით კომბინაციური ფორმების მიღებას.
სტატიაში წარმოდგენილია ჟესტშემოქმედებითი პროცესების ნიმუშები და
განხილულია ტერმინთა წარმოების ძირითადი პრინციპები ჟესტურ ენებში.
წყაროები
მახარობლიძე 2019 – თამარ მახარობლიძე, ქართული ჟესტური ენის ზმნის მორფოლოგია, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდი, თბილისი.
მახარობლიძე 2018 – თამარ მახარობლიძე, ლინგვისტური წერილები – IV წიგნის ფაბრიკა, თბილისი.
მახარობლიძე 2015 – თამარ მახარობლიძე, ქართული ჟესტურის ენის ლექსიკონი, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტი, შოთა რუსთაველის ეროვნული სამეცნიერო ფონდი, თბილისი.
მახარობლიძე 2012 – თამარ მახარობლიძე, ქართული ჟესტური ენა, საქართველოს განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო, USIAD, Save The Children International, თბილისი.
Aronoff, Meir, Sandler 2005 – Mark Aronoff, Irit Meir and Wendy Sandler, The Paradox of Sign Language Morphology, Journal of Linguistic Society of America.
Bahan 1996 – Benjamin Bahan, Non-manual realization of agreement in American Sign Language, PHD dissertation, Boston University.
Baker-Shenk and others, 1991 – Baker-Shenk, Charlotte & Cokely, Dennis, American Sign Language, A Teacher’s Resource Text of Grammar and Culture, Clerc Books, Gallaudet University Press, Washington D.C.
Brentari (2010) – Diane Brentari, Sign Languages, Cambridge University Press, Cambridge.
Emmorey and others 1995 – Emmorey, Karen & Reilly, Judy, Language, Gesture, and Space, Ed. Lawrence Erlbaum Associates: Hillsdale, NJ.
Kendon 1994 – Adam Kendon, "Human Gestures" In: K.R. Gibson and T. Ingold (ed.) Tools, Language and Cognition in Human Evolution, Cambridge: Cambridge University.
Liddell 2003 – Liddell, Scott, Grammar Gesture and meaning in American Sign Language, Cambridge: Cambridge University Press.
Lillo-Martin 1986 – Diane Lillo-Martin, Two kinds of null arguments in American Sign Language, Natural Language and Linguistic Theory 4.
Meier Richard P. 1982 – Richard P. Meier, Icons analogues and morphemes: The acquisition of verb agreement in American Sign Language, PHD dissertation, University of California, San Diego.
Meir, Padden 2006 – Irit Meir, Carol Padden, Mark Aronoff, Wendy Sandler, Rethinking sign language verb classes: The body as subject. Sign Languages: spinning and unraveling the past, present and future. TISLR9, forty-five papers and three posters from the 9th. Theoretical Issues in Sign Language Research Conference, Florianopolis, Brazil.
Padden 1983 – Carol Padden, Interaction of morphology and syntax in American Sign Language. PHD dissertation. University of California, San Diego.
Perniss 2007 – Pamela Perniss, Space and Iconicity in German Sign Language (DGS). PHD dissertation, MPI Series in Psycholinguistics 45, Radboud University Nijmegen.
Pfau 2012 – Ronald Pfau, Markus Steinbach & Bencie Woll (eds.), Sign language. An international handbook (HSK – Handbooks of linguistics and communication science). Berlin: Mouton de Gruyter.
Sandler and others 2006 – Wendy Sandler & Diane Lillo-Martin, Sign language and linguistic universals, Cambridge: Cambridge University Press.
Robin, Karen, Robert 2006 – Thompson Robin, Emmorey Karen & Kluender Robert, The relationship between eye gaze and verb agreement in American Sign Language: An eye tracking study. Natural language and Linguistic theory.
